Çocukluk ve ergenlik, insanın en hızlı değiştiği yıllardır. Her yeni dönem yeni beceriler getirir, ama yeni zorluklar da getirir: Kreşe başlamak, okumayı öğrenmek, arkadaş edinmek, sınavlara hazırlanmak, ergenliğin fırtınalı duygularıyla baş etmek. Çoğu çocuk bu basamakları ailesinin desteğiyle aşar. Bazen ise bir zorluk uzun sürer, çocuğun mutluluğunu ve gelişimini etkilemeye başlar. Bursa Psikolog Randevu olarak küçük yaştaki çocuklarla, ergenlerle ve onların aileleriyle oyun terapisi, ergen terapisi, aile danışmanlığı ile okul ve sınav kaygısı alanlarında çalışıyoruz.
Yaşlara göre sık görülen zorluklar
Okul öncesi (3–6 yaş): Anne babadan ayrılamama, öfke nöbetleri, uyku sorunları, kardeş kıskançlığı, tuvalet eğitiminde gerileme, yoğun korkular.
İlkokul çağı (7–11 yaş): Okula uyum sorunları, dikkat ve ödev güçlükleri, arkadaşlık sorunları, kaygı ve bedensel yakınmalar, boşanma ya da kayıp sonrası değişen davranışlar.
Ergenlik (12–18 yaş): Mutsuzluk ve içe kapanma, sınav ve gelecek kaygısı, akran zorbalığı, beden imajı sorunları, aileyle çatışmalar, ekran kullanımının kontrolden çıkması, kendine zarar verme.
Dört çalışma alanı
Oyun terapisi, küçük çocukların duygularını oyuncaklar, resimler ve hikâyeler aracılığıyla ifade etmesine ve zorluklarla baş etmenin yollarını oyun içinde denemesine yardım eder.
Ergen terapisi, on iki yaşından büyük gençlerle, onların diliyle ve anlattıklarının aileye taşınmayacağı güvencesiyle yürütülen görüşmelerdir.
Aile danışmanlığı, evdeki gerginliği tek bir kişiye yüklemeden ailenin bütününe odaklanır; ebeveynlik becerileri, kardeş ilişkileri ve boşanma gibi konularda aileye eşlik eder.
Okul ve sınav kaygısı çalışmaları, sınavda donup kalan ya da okul sabahlarında zorlanan öğrencilere kaygıyı yönetmeyi öğretir.
Ne zaman başvurmalı?
Her inatlaşma ya da kötü geçen her hafta destek gerektirmez. Ancak aşağıdaki durumlarda bir değerlendirme yararlı olur: Zorluk birkaç haftadan uzun sürüyorsa, çocuğun okulunu, arkadaşlıklarını ya da uykusunu etkiliyorsa, aile içinde sürekli bir gerginliğe yol açıyorsa, öğretmen benzer bir gözlemle size ulaştıysa ya da siz bir şeylerin yolunda gitmediğini içten içe hissediyorsanız. Çocuk ölümden söz ediyor ya da kendine zarar veriyorsa beklemeden bir hekime başvurun. Ailede yaşanan bir boşanma, taşınma ya da kayıp sonrasında önleyici olarak birkaç görüşme yapmak da çocuğun bu değişimi daha kolay atlatmasına yardım eder.
Değerlendirme süreci
Süreç, çocuk olmadan anne babayla yapılan bir tanışma görüşmesiyle başlar. Bu görüşmede çocuğun gelişim öyküsünü, ailenin günlük düzenini, okul yaşamını ve sizi düşündüren konuları dinliyoruz. Ardından çocukla bir ya da birkaç görüşme yapıyoruz; küçük çocuklarla oyun ve gözlem, büyük çocuklar ve gençlerle konuşma ön plandadır. Gerekirse öğretmenin gözlemlerini de alıyoruz. Değerlendirmenin sonunda anne babayla bir geri bildirim görüşmesi yapıyor, gözlemlerimizi ve önerdiğimiz yolu açıkça paylaşıyoruz.
Anne baba ile çalışmak
Çocuğun değişimi, evde gördüğü tepkilerle kalıcı hâle gelir. Bu nedenle bütün çalışmalarımızda anne babayı bir ortak olarak görüyor, belirli aralıklarla ebeveyn görüşmeleri yapıyoruz. Bu görüşmelerde evdeki rutinler, sınırlar, ödül ve sonuçlar, ekran kuralları ve ebeveynlerin kendi yorgunlukları konuşulur. Anne babanın kendine iyi bakması, çocuğa verebileceği desteğin de kaynağıdır.
Ergenlerle çalışmanın farkı
On iki yaşından itibaren görüşmeler oyun odasından çıkar ve gençle yüz yüze bir sohbete dönüşür. Bu yaşta gizlilik çok önemlidir; genç anlattıklarının anne babasına aktarılmayacağından emin olmadıkça açılmaz. Bu nedenle ilk görüşmede kurallar herkesin önünde netleştirilir: Ayrıntılar gençle terapist arasında kalır, yalnızca gencin güvenliğini tehdit eden bir durum varsa aile bilgilendirilir. Anne babayla ise ayrı görüşmelerde evdeki iletişim ve kurallar üzerine çalışılır.
Okulla iş birliği
Çocuğun günün büyük kısmını geçirdiği yer okuldur. Ailenin izniyle öğretmen ve okul rehberlik servisiyle iletişim kuruyor, sınıfta uygulanabilecek küçük düzenlemeleri birlikte planlıyoruz. Gerektiğinde çocuk ve ergen psikiyatrisi, özel eğitim ya da dil ve konuşma terapisi gibi alanlara yönlendirme yapıyoruz.
Gelişimi destekleyen küçük alışkanlıklar
Terapi sürerken evde yapılan küçük değişiklikler büyük fark yaratır. Her gün aynı saatlerde yemek ve uyku, çocukla telefonların uzakta olduğu on beş dakikalık bir oyun ya da sohbet zamanı, olumsuz davranıştan çok olumlu davranışı fark edip söze dökmek ve çocuğun duygularını küçümsemeden adlandırmak ("Bugün çok kızmışsın galiba") bunların başında gelir. Bu alışkanlıklar çocuğun kendini güvende hissetmesini sağlar ve terapide öğrendiklerini günlük hayata taşımasını kolaylaştırır.
Süreç ne kadar sürer?
Çalışmanın süresi, çocuğun yaşına, zorluğun ne kadar süredir devam ettiğine ve ailenin sürece katılımına göre değişir. Bazı aileler birkaç ebeveyn görüşmesiyle evdeki tabloyu değiştirebilirken, bazı çocuklarla aylar süren düzenli çalışmalar gerekir. Değerlendirmenin sonunda size yaklaşık bir süre öngörüyor, belirli aralıklarla ilerlemeyi birlikte gözden geçiriyoruz.
Sık sorulanlar
Çocuğuma psikoloğa gideceğini nasıl söylemeliyim?
Kısa ve sakin bir açıklama yeterli: "Haftada bir, çocuklarla oynamayı ve onları dinlemeyi seven biriyle buluşacağız." Gençlerle ise neden endişelendiğinizi açıkça paylaşmak en iyisidir.
Seanslarda konuşulanları bize anlatır mısınız?
Sizinle çocuğunuzun ilerlemesini ve evde neler yapabileceğinizi düzenli olarak konuşuruz; çocuğun bize güvenebilmesi için tek tek ne söylediğini ise aktarmayız.
En küçük kaç yaşında çocukla görüşüyorsunuz?
Oyun odasında doğrudan çalışmaya çoğunlukla üç yaş civarında başlıyoruz; daha küçük bebeklerde anne babaya yönelik rehberlik görüşmeleri yapıyoruz.
