Bireysel Terapi

Bazen bir sorunu en yakın arkadaşınıza bile anlatamazsınız; ya onu üzmekten çekinirsiniz ya da hemen akıl vermesinden. Bireysel terapi, kendinizi yargılanmadan anlatabileceğiniz, söylediklerinizin yalnızca sizinle bir psikolog arasında kaldığı bir alandır. Ama terapi yalnızca dertleşmek de değildir: Psikolog sizi dinlerken bir yandan da yaşadıklarınız arasındaki bağlantıları görmenize, sizi zorlayan kalıpları fark etmenize ve değişim için somut adımlar atmanıza yardım eder. Bu süreç, bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş yöntemlere dayanır.

Kimler başvurur?

Bireysel terapiye gelenlerin hikâyeleri çok farklıdır. Kimi aylardır geçmeyen bir isteksizlikle, kimi gece yarısı kafasında dönüp duran endişelerle gelir. Kimi bir ayrılığın ya da kaybın ardından toparlanamadığını, kimi her ilişkide aynı yerde tıkandığını fark etmiştir. Öfkesini kontrol etmekte zorlanan, kendini sürekli yetersiz bulan, ne istediğini bilemeyen ya da geçmişte yaşadığı bir şeyin bugün hâlâ canını yaktığını hisseden pek çok kişi bireysel terapiden yararlanır. Belirgin bir sorun yaşamadan, kendini daha iyi tanımak için başvurmak da son derece yaygındır.

İlk seanslar

İlk görüşme bir tanışmadır. Psikolog sizi buraya getiren konuyu, ne zamandır sürdüğünü ve günlük hayatınızı nasıl etkilediğini sorar. Ailenizden, işinizden, ilişkilerinizden, uyku ve beslenme düzeninizden de kısaca söz edilebilir. Siz de psikoloğa nasıl çalıştığını, gizliliğin nasıl korunduğunu, seansların ne sıklıkla yapılacağını sorabilirsiniz. İlk iki üç görüşmenin sonunda genellikle bir çerçeve oluşur: Neyin üzerinde çalışacağız, hangi yöntemle ilerleyeceğiz, değişimi nasıl fark edeceğiz?

Terapötik ilişki neden önemli?

Araştırmalar, terapinin etkisinde psikologla danışan arasındaki güven ilişkisinin en az kullanılan yöntem kadar belirleyici olduğunu gösteriyor. Kendinizi rahat, anlaşılmış ve saygı görmüş hissetmeniz, zor konuları konuşabilmenizin ön koşuludur. İlk birkaç görüşmede bu duyguya dikkat edin. Bir şey size iyi gelmiyorsa bunu söylemeniz de terapinin bir parçasıdır; çoğu zaman bu konuşma ilişkiyi güçlendirir.

Hedefler nasıl belirlenir?

"Daha mutlu olmak" ya da "kendimi iyi hissetmek" güzel ama ölçmesi zor hedeflerdir. Terapide bunları gündelik hayatta görülebilecek değişimlere çeviririz: Pazar akşamlarını kaygısız geçirebilmek, eşinizle bir tartışmayı bağırmadan bitirebilmek, işte bir öneriyi toplantıda dile getirebilmek, haftada en az iki akşam kendinize zaman ayırabilmek gibi. Somut hedefler hem yönü belirler hem de ilerlemeyi görmeyi kolaylaştırır.

Bir seans nasıl geçer?

Seanslar genellikle elli dakika sürer. Başlangıçta haftanın nasıl geçtiğine kısaca bakılır, ardından o günün konusu birlikte seçilir. Kimi seanslar bir duyguyu ya da anıyı derinlemesine anlamaya, kimileri yeni bir beceriyi denemeye ayrılır. Psikolog bilişsel davranışçı, şema odaklı, kabul ve kararlılık ya da psikodinamik gibi farklı yaklaşımlardan ihtiyacınıza uygun olanları kullanabilir. Seans, haftaya kadar düşünmek ya da denemek için küçük bir adımla kapanabilir.

Doğru bilinen yanlışlar

• "Terapiye gidenler zayıf insanlardır." Tam tersine, yardım istemek kendine karşı dürüst olabilmeyi ve değişmeye cesaret etmeyi gerektirir.
• "Psikolog bana ne yapacağımı söyler." Terapist hazır cevaplar vermez; kendi çözümlerinizi bulmanıza ve onları denemenize eşlik eder.
• "Bir iki seansta her şey çözülür." Bazı konularda hızlı rahatlama olur, ama kalıcı değişim genellikle birkaç ay sürer.
• "Geçmişi kurcalamak işe yaramaz." Geçmişe bakmak, bugünkü kalıpların nereden geldiğini anlamaya yardım eder; ama terapinin odağı her zaman bugün ve gelecektir.
• "Terapide sadece konuşulur." Seanslarda nefes ve dikkat çalışmaları, rol denemeleri ve seanslar arası küçük görevler de yer alır.

Ne kadar sürer?

Tek bir soruna, örneğin bir fobiye ya da sınav kaygısına yönelen çalışmalar çoğu zaman birkaç ayda belirgin değişim getirir. Çocukluktan gelen ve uzun süredir tekrarlayan kalıplarla çalışmak ise daha uzun bir süreç gerektirebilir. Seanslar başlangıçta haftalık yapılır; hedeflere yaklaşıldıkça aralar açılır ve terapi ani bir kopuşla değil, planlanan bir vedayla biter.

Terapiden en çok nasıl yararlanılır?

Haftada elli dakika, haftanın geri kalan yüz altmış küsur saatinin yanında küçük bir zaman dilimidir. Bu yüzden asıl değişim seansların arasında yaşanır. Telefonunuza tek satırlık notlar almak, seansta konuştuğunuz bir durumu gerçek hayatta yakaladığınızda nasıl tepki verdiğinize bakmak ve birlikte seçtiğiniz adımı denemek süreci hızlandırır. Seansa gelmeden önce aklınızda kalan bir an, bir rüya ya da bir cümle varsa onu da getirebilirsiniz. İyileşmenin inişli çıkışlı olduğunu bilmek ve kötü bir haftayı başarısızlık saymamak da önemlidir.

Psikiyatrik destek ne zaman gerekir?

Haftalardır doğru dürüst uyuyamıyorsanız, yemek yemek istemiyorsanız, işe ya da okula gidemeyecek kadar tükendiyseniz veya yaşamaya dair umudunuzu yitirdiğinizi hissediyorsanız, psikoloğunuz bir psikiyatri hekimiyle de görüşmenizi önerebilir. Bu, terapinin bırakılacağı anlamına gelmez; iki destek yan yana yürür.

Sık sorulanlar